Morgunblašiš kvatt

Ég er alin upp į heimili žar sem Mogginn var keyptur og aš loknu stśdentsprófi var ég blašamašur į Morgunblašinu um skeiš. Leišir okkar Moggans hafa žvķ lengi legiš saman. Undanfarin įr hef ég ekki veriš įskrifandi aš blašinu, žó aš ég hafi veriš meš helgarįskrift til skamms tķma.

Morgunblašiš hefur vissulega veriš pólitķskt mįlgagn og ég lét einmitt helgarįskriftina fjśka ķ ašdraganda kosninga, žegar įróšurinn var oršinn einum of yfiržyrmandi. En žrįtt fyrir allt hefur veriš įkvešinn metnašur ķ fréttaskrifum į blašinu og mikill kraftur hefur veriš lagšur ķ uppbyggingu į vefnum mbl.is.

Žvķ mišur viršast nżir eigendur ętla aš fara ašra leiš meš Morgunblašiš. Kvótakóngarnir sem keyptu Moggann hafa nś sagt upp blašamanni įrsins, įsamt fjölda annarra vandašra blašamanna og fjölmišlafólks. Ķ stašinn hafa žeir rįšiš aflóga pólitķkus ķ ritstjórastólinn, manninn sem af mörgum er talinn bera einna mesta įbyrgš į ķslenskra hruninu.

Ég get ekki sagt upp įskrift aš Morgunblašinu aftur, en ég get snišgengiš mbl.is og hvet ašra til aš gera žaš sama. Žvķ ętla ég aš loka žessu bloggi. Ég verš įfram meš blogg į blogspot og sķšu į Facebook, en mbl.is veršur ekki lengur daglegur viškomustašur ķ feršum mķnum į netinu.


mbl.is Davķš og Haraldur ritstjórar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kiknar VG undan įlaginu?

Ķ umręšu um bankahruniš vķsa vinstri-gręnir gjarnan til žess aš žeir hafi veriš į móti śtženslustefnu ķslensku bankanna og žvķ hvernig stašiš var aš einkavęšingu žeirra į sķnum tķma. Ofvöxtur bankanna er vissulega ein af helstu orsökum žess aš nśverandi heimskreppa bitnar meira į Ķslendingum en flestum öšrum. Ef fleiri hefšu hlustaš į višvaranir vinstri manna og żmissa sérfręšinga, žar į mešal hagfręšinga og erlendra banka, vęrum viš sennilega ķ betri stöšu en viš erum nś.

Hins vegar breytir afstaša vinstri gręnna ķ fortķšinni ekki žeirri stöšu sem viš stöndum frammi fyrir hér og nś. Žaš hjįlpar ekkert atvinnulausum einstakling eša fjölskyldu sem er aš missa hśsnęšiš nśna aš einhver sitji og segi: "Ég sagši ykkur žetta." Sumir žingmenn VG viršast ekki įtta sig į žvķ aš žeir eru ekki lengur ķ stjórnarandstöšu, žar sem žeir geta frķaš sig allri įbyrgš og veriš į móti öllum óvinsęlum ašgeršum. Žvķ mišur viršist sem einhverjir rįšherrar standi hugsanlega ekki undir žeirri įbyrgš aš vera ķ rķkistjórn.

Žaš eru alvarlegar fréttir fyrir illa stadda žjóš, ef žingmenn og jafnvel rįšherrar VG žora ekki eša vilja ekki aš taka erfišar og óvinsęlar įkvaršanir. Bankarnir voru einkavęddir, žeir žöndust of mikiš śt og hrundu. Viš erum ķ svķnslega erfišri stöšu. Žetta eru einfaldlega stašreyndir mįlsins. Öll óskhyggja heimsins breytir žeim ekki. Žaš skiptir engu mįli hvaš menn sögšu eša geršu fyrir mörgum įrum, žegar śrlausnarefni dagsins ķ dag žola enga biš.


mbl.is Rķkisstjórn į sušupunkti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Aš lifa ķ draumi

Žessi frétt Morgunblašsins er sett upp į afar villandi hįtt, žvķ aš žingmašur Borgarahreyfingarinnar segir alls ekki aš sjįlf nefndin sé óttaslegin, heldur telur hśn vera hręšsluįróšur ķ įliti meirihlutans, sem er allt annaš. Ég held reyndar aš žingmanninn skorti hugsanlega raunsęi ķ žessu mįli og fleiri mįlum. Žaš hefur įn efa alvarlegar afleišingar fyrir Ķsland ef viš įkvešum aš gangast ekki viš įbyrgš okkar ķ Icesave mįlinu. Mišaš viš mįlflutning margra ķ žessu mįli viršist fólk almennt ekki gera sér grein fyrir hversu slęm staša okkar er eša hversu mikiš verri hśn getur enn oršiš. Ég efast ekki um aš žetta sama fólk myndi kvarta hįstöfum og vęna stjórnvöld um getuleysi, ef žaš fengi sķnu framgengt og allt fęri į versta veg. Žaš er nefnilega miklu aušveldara aš gagnrżna heldur en aš koma meš lausnir.
mbl.is Óttaslegin utanrķkismįlanefnd
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hverjir eru valkostirnir?

Żmsar upphrópanir heyrast frį žeim sem vilja fella Icesave samninginn, en lķtiš um žaš hvaš į aš koma ķ stašinn. "Viš lįtum ekki fara svona meš okkur," segja sumir, en sleppa žvķ aš minnast į žaš hvaš į žį aš taka viš. Barnalegir śtśrsnśningar į borš viš Iceslave og slagorš um "Pattaya mellur" segja mest um žį sem halda žeim į lofti.

Ég get ekki ķmyndaš mér aš neinn Ķslendingur telji Icesave samninginn vera sérstaklega góšan, en kannski var žetta skįrsti samningurinn sem hęgt var aš nį. Hefur fólk velt žvķ fyrir sér? Ég hef heyrt marga tala um aš žaš "eigi bara aš semja aftur", en žaš veršur aušvitaš ekki samiš um neitt sem višsemjendur okkar vilja ekki. Samningar eru ekki einhliša óskalisti ķslensku žjóšarinnar. Viš höfum višsemjendur sem geta sagt nei, rétt eins og viš.

Hvaš er žį eftir? Aš fella samningana og hvaš svo? Afžakka ašstoš Alžjóša gjaldeyrissjóšsins og erlend lįn? Leyfa krónunni bara aš hrynja? Eša hvaš? Ég kalla eftir žvķ aš talsmenn žess aš samningarnir verši felldir komi meš sķna framtķšarsżn og žį meina ég ekki upphrópanir, stórkarlalegar yfirlżsingar eša draumóra. Hvaša stefnu vilja žeir taka ķ stašinn og hvaš mun žaš žżša fyrir nįnustu framtķš žjóšarinnar?


mbl.is Telja aš ljśka verši Icesave
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Skošun eins ķhaldsflokks breytir ekki miklu

Andstęšingar ESB ašildar Ķslands stökkva į žessa frétt um andstöšu kristilega ķhaldsflokksins CSU og telja hana sżna aš ekki sé plįss fyrir Ķsland ķ Evrópusambandinu. Žvķ fer fjarri. Flokkur kristilegra demókrata ķ Bęjaralandi er ekki flokkur Angelu Merkel, kanslara Žżskalands, heldur einungis "systurflokkur" ķ einu fylki Žżskalands. Žetta er erkiķhaldsflokkur sem hefur stašiš į móti mörgu sem varšar Evrópumįl, įn žess aš hafa haft erindi sem erfiši. Engar lķkur eru į žvķ aš flokkur kanslarans eša ašrir stórir hęgri flokkar ķ Evrópu taki almennt undir žessa skošun.

Stašreyndin er sś aš umsókn Ķslands um ašild mętir almennt jįkvęšum višbrögšum og ólķklegt aš hśn fįi annaš en skjóta og faglega afgreišslu, enda hefur Ķsland ķ gegnum EES samninginn lagaš sig aš miklu leyti nś žegar aš ESB ašild. Ekkert land utan Evrópusambandsins er ķ nįnari sambandi viš ESB en Ķsland, enda erum viš ekki ašeins ķ EES heldur erum viš lķka ašilar aš Schengen, sem er skref sem t.d. Bretar hafa ekki enn stigiš.

Žetta hefur Olli Rehn, sem fer meš stękkunarmįl samsbandsins, margoft stašfest ķ vištölum. Nżlega sagši hann ķ vištali aš umsókn Ķslands ętti aš geta gengiš hratt fyrir sig. Lķkti hann stöšu Ķslands gagnvart ESB viš stöšu maražonhlaupara sem žegar hefur lagt allt aš 40 kķlómetra aš baki af žeim 42 sem žarf til aš koma ķ mark, į mešal dęmigert Balkanland vęri ķ mišju hlaupi žegar aš ašildarumsókn kęmi.


mbl.is Andsnśnir inngöngu Ķslands
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vönduš stjórnsżsla

Ekki erum viš Ögmundur Jónasson ķ sama flokki og ekki er ég honum alltaf sammįla. Hins vegar er žaš alveg ljóst aš naušsynlegt aš vanda įkvaršanir af žessu tagi. Svara žarf spurningum į borš viš žęr hvort aš žetta framtak, ef af veršur, muni į einhvern hįtt bitna į heilbrigšisžjónustu viš Ķslendinga og hvort aš einhver kostnašur geti mögulega falliš į rķkiš, ef ašgeršir heppnast ekki eša ef sjśklingur žarf aš fara į gjörgęslu. Einnig žarf aš tryggja žaš aš žetta sé ekki fyrsta skrefiš ķ allsherjar einkavęšingu heilbrigšiskerfisins į Ķslandi.

Ég skil vel aš fólk į Sušurnesjum vilji fį vinnu og vissulega žurfum viš į peningum aš halda inn ķ hagkerfiš, en eitthvaš hljótum viš Ķslendingar hafa lęrt į bankahruninu varšandi žaš aš kapp sé best meš forsjį. Įtti ekki Icesave aš vera žvķlķk snilldarlausn, bęši fyrir Landsbankann og žjóšina alla? Bankastjórinn lżsti snilldinni ķ vištölum og peningarnir streymdu inn daglega. Hvaš geršist svo?

Žaš er ekki kommśnismi aš vilja kanna hlutina įšur en rķkiš skrifar undir skuldbindingar sem geta haft alvarlegar og langvarandi afleišingar. Žaš er vönduš stjórnsżsla. Viš höfum ekki haft nóg af henni undanfarin įr.


mbl.is Ögmundi stillt upp viš vegg?
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Icesave blekkingin

Einhverjir viršast halda aš žaš hafi veriš eitthvaš val hjį okkur Ķslendingum aš taka įbyrgš į innistęšum Icesave-reikninga Landsbankans. Žeir sömu hafa haldiš žvķ fram aš viš ęttum aš neita aš borga. Jafnvel hafa falliš gķfuryrši um landrįš og svik. En allt žetta tal er blekking ein.

 Žeir sem halda žessu fram eru annaš hvort aš tala gegn betri vitund, eša hafa ekki kynnt sér mįlin nęgilega vel. Innlįnastarfsemi Landsbankans fór fram ķ śtibśum bankans į Bretlandseyjum og ķ Hollandi. Ekki var um dótturfélög aš ręša. Innlįn ķ ķslenskum bönkum eru tryggš samkvęmt ķslenskum lögum, hvort sem um er aš ręša ķslensk eša erlend śtibś bankanna.

Ķ ķslenskum lögum um innistęšutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjįrfesta segir aš eftirfarandi séu ašilar aš sjóšnum: "Višskiptabankar, sparisjóšir, fyrirtęki ķ veršbréfažjónustu og ašrir sem nżta sér heimildir laga til aš stunda višskipti meš veršbréf ķ samręmi viš lög um veršbréfavišskipti, sem hafa stašfestu hér į landi, skulu eiga ašild aš sjóšnum. Hiš sama gildir um śtibś žessara ašila į Evrópska efnahagssvęšinu, ķ ašildarrķkjum stofnsamnings Frķverslunarsamtaka Evrópu og ķ Fęreyjum."

Ein meginregla ķslensks réttarfars er jafnręšisreglan, sem tryggš er ķ stjórnarskrį lżšveldisins. Žar segir ķ 65. grein: "Allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda įn tillits til kynferšis, trśarbragša, skošana, žjóšernisuppruna, kynžįttar, litarhįttar, efnahags, ętternis og stöšu aš öšru leyti. Konur og karlar skulu njóta jafns réttar ķ hvķvetna."

Žeir sem halda žvķ fram aš ķslenska rķkiš eigi enga įbyrgš aš bera gagnvart innistęšueigendum ķ sumum śtibśum Landsbankans en ekki öšrum, eru ķ andstöšu viš hvort tveggja, lög um innistęšutryggingar og jafnręšisreglu stjórnarskrįrinnar. Žeir sem vilja ekki borga eru ķ raun aš hvetja til žess aš stjórnarskrįin verši brotin.


mbl.is Erfitt aš skrifa undir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Aš verja gengi krónunnar

Sumir hafa lįtiš žung orš falla vegna vonbrigša sinna yfir lękkun stżrivaxta um eitt prósentustig. Skżringar Sešlabankans eru hins vegar mjög einfaldar: "Meš žvķ aš gęta varśšar viš slökun peningalegs ašhalds gefst fęri į aš afnema gjaldeyrishöftin įn žess aš stöšugleika krónunnar sé stefnt ķ tvķsżnu."

Markmiš peningarstefnunnar er aš verja gengi krónunnar, enda myndi frekara hrun hennar hafa grķšarlega slęm įhrif į heimili jafnt sem atvinnulķf. Verš į innfluttum vörum myndi hękka meš tilheyrandi hękkun veršbólgu, auk žess sem gengistryggš lįn hękka. Mörg fyrirtęki eru meš stóran hluta skulda sinna ķ erlendum gjaldmišlum og žvķ yršu afleišingarnar alvarlegar fyrir atvinnulķfiš.

Sķšan mį ekki gleyma žvķ aš veršbólguhrašinn ķ maķ męldist 1,13% sem er um 14% į įrsgrundvelli. Tólf mįnaša veršbólgan aftur ķ tķmann er 11,6% og viš žęr ašstęšur eru 12% stżrivexir aš mörgu leyti skiljanlegir. Hlutverk peningastefnunnar er ekki sķst aš verja gengiš og koma ķ veg fyrir kollsteypur. Žvķ er skiljanlegt aš reynt sé aš vinda ofan af hįvaxtastefnunni meš gįt. Stżrivextir munu halda įfram aš lękka og verša vonandi komnir ķ sęmilegt horf sķšar į įrinu.


mbl.is Vextir lękkašir ķ 12%
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Grundvöllur efnahagslegs stöšugleika

Ašildarumsókn aš Evrópusambandinu er mikilvęgur grundvöllur efnahagslegs stöšugleika. Žetta sagši Įrni Pįll Įrnason, félags- og tryggingamįlarįšherra, į Alžingi ķ dag. Umsóknin gefur skżr skilaboš til umheimsins varšandi žaš hvert viš stefnum ķ endurreisn ķslensks samfélags og er til žess fallin aš auka tiltrś į ķslensku efnahagslķfi.

Utanrķkisrįšherra, Össur Skarphéšinsson, sagši aš ķ dag vęri sögulegur dagur į Alžingi og žaš er alveg rétt hjį honum. Žetta er merkilegri og sögulegri stund en margir gera sér grein fyrir. Ķ fyrsta sinn er innganga ķ ESB rędd af alvöru į Alžingi og studd af žingmönnum bęši frį stjórn og stjórnarandstöšu.

Ef Ķslendingar sękja um ašild aš Evrópusambandinu ķ sumar eša haust, gętum viš veriš komin ķ ESB žegar ķ byrjun įrsins 2012 og jafnvel fyrr. Finnar sóttu um ašild įriš 1992, gengu inn ķ byrjun įrsins 1995 og landiš varš eitt af stofnašilum EMU, myntbandalagsins, įriš 1999. Žegar Finnar sóttu um ašild įriš 1992 stóšu žeir ķ svipušum sporum og Ķslendingar standa nś. Žeir voru ķ mišri kreppu, sem var ein sś versta sem finnska žjóšin hafši upplifaš į 20. öldinni.

Finnskt efnahagslķf óx hratt fyrstu įrin eftir inngönguna ķ ESB og Finnar telja aš ašildin hafi žar haft mikiš aš segja. Matarverš lękkaši verulega og samkeppni jókst į markaši. Finnsk fyrirtęki sem eiga višskipti viš evrusvęšiš žurfa ekki lengur aš eiga viš gengisįhęttu. Vextir hafa lękkaš og velmegun aukist.

Ķslendingar geta notiš sömu kosta af inngöngu ķ Evrópusambandiš, ef Alžingi ber gęfu til žess aš samžykkja žingsįlyktunartillögu um aš Ķsland gangi til višręšna viš Evrópusambandiš. Žetta er eitt mikilvęgasta mįl sem rętt hefur veriš į Alžingi hin sķšari įr. Vonandi komast žingmenn upp śr skotgröfunum og vinna saman aš bjartari framtķš lands og žjóšar.


mbl.is Hęgt aš nį samstöšu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rįšherrann hefur rétt fyrir sér

Žrįtt fyrir allt, žį ęttu flestir aš hafa efni į žvķ aš borga af lįnunum sķnum. Vissulega er 9% atvinnuleysi, en žaš žżšir lķka aš yfir 90% eru enn meš vinnu. Atvinnulausir sem eru meš lįn hjį Ķbśšalįnasjóši geta žar fyrir utan fengiš allt aš žriggja įra frystingu į lįn sķn og žurfa ekki aš borga afborganir af žeim į mešan.

Žeir sem tóku hśsnęšislįn ķ erlendri mynt eru sennilega verst staddir, en mikill meirihluti ķbśšareigenda er meš lįn ķ ķslenskum krónum. Hópnum meš erlendu lįnin hefur stašiš til boša frysting į lįnunum og einnig greišslujöfnun, žar sem lįniš er lengt og afborganir lękkašar.

Afborganir af verštryggšum lįnum hafa vissulega hękkaš, en žó ekki svo mikiš aš žaš eigi aš skipta sköpum fyrir fjölskyldur sem vešsettu sig ekki um of. Afborgun af 18 milljón króna lįni var um 10 žśsund krónum hęrri į mįnuši ķ lok sķšasta įrs en hśn var ķ janśar 2008. Žetta er ekki upphęš sem ętti aš setja mešalfjölskylduna į höfušiš, į mešan fólk heldur vinnunni.

Žaš er ekki gaman aš horfa į eignina ķ ķbśšinni lękka dag frį degi, en į mešan bśiš er ķ ķbśišinni er mögulegt söluverš ķ raun bara tala į blaši og breytir ekki öllu. Örugglega eru einhverjir sem tóku hį, verštryggš lįn hjį bönkunum og eru ķ vandręšum meš aš greiša af žeim, en žeim verst stöddu stendur til boša greišsluašlögun. Žaš heimskulegasta sem hęgt er aš gera er aš hętta aš borga meš tilheyrandi kostnaši, og ķ raun įbyrgšarhluti aš hvetja til žess.


mbl.is Flestir geta stašiš ķ skilum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband